Artykuły oznaczone ‘stany lękowe’
Można ją rozważać na wiele różnych sposobów, ale dwa najbliższe jej opisy w obszarze naszej psychoterapeutycznej pracy dotyczą egzystencjalnego i społecznego aspektu samotności.
W sensie egzystencjalnym człowiek jest sam, sam musi powalczyć o pojawienie się na świecie i nie zabiera nikogo ze sobą gdy z tego świata schodzi. To budząca lęk świadomość, szczególnie pewnie dla osób borykających się z problemem nadmiernej zależności i polegania na innych. Osoby wierzące mogą kłócić się z ideą samotności egzystencjalnej, dla nich – w sensie duchowym być może tego rodzaju samotność nie ma miejsca. W obszarze duchowym terapeuci bez względu na ich przekonania religijne starają się pomóc klientom w określeniu znaczenia wiary w ich systemie wartości, rozwijać umiejętności opierania się na tych wartościach w codziennym życiu. Niewiele tu mamy do zrobienia; często duchowni służą swoją wiedzą i doświadczeniem lepiej niż terapeuci.
Inaczej z samotnością w sensie społecznym – to domena terapeutów, to ta część życia człowieka, w której terapia może w dużym stopniu pomóc. Warunkiem podjęcia pracy nad relacjami społecznymi jest właściwie tylko zdolność do zaufania drugiemu człowiekowi. Klient musi przyjść do terapeuty. Jego życiowe doświadczenie musi pozwolić Mu na niewielkie choć zaufanie. Musi podjąć to ryzyko.
Najgłębsza samotność w jej społecznym sensie polega na braku doświadczenia choćby jednej bliskiej więzi z drugim człowiekiem. Brak tego doświadczenia wiąże się najczęściej z bardzo trudną historią relacji z najbliższymi a jej dotkliwym skutkiem jest brak zaufania do innych ludzi. „Nie ufam” oznacza: „spodziewam się skrzywdzenia, boję się, że zostanę zraniony”. Osoby takie mogą racjonalizować ten lęk przed zranieniem wrogimi przekonaniami na temat innych: widzą innych jako takich, którzy w najlepszym razie nie znają się na niczym albo wykorzystują, uważają, że inni czekają tylko na okazję do oszukania albo obśmiania Go, skrytykowania albo skrzywdzenia. Lęk może budzić złość, więc to, co okazują na zewnątrz to często właśnie złość czy wrogość. Na taką postawę – nieuzasadnionej podejrzliwości lub wrogości – inni reagują nieufnością, zdystansowaniem się lub także wrogością. I koło się domyka – w ten sposób takie osoby nieustannie potwierdzają swoje przekonania, kolejne i kolejne doświadczenia z innymi ludźmi są dla nich nieprzyjemne lub bolesne.
Samodzielnie niezwykle trudno jest wyjść z takiego trybu czy schematu relacji z innymi. Znajomi najczęściej nie wytrzymują nieustannej złości, złośliwości lub niespójności w zachowaniach względem nich (niespójność taka objawia się zmieniającym się zachowaniem, raz uprzejmym, raz odpychającym bez widocznej przyczyny) i odsuwają się zranieni, dotknięci lub oburzeni
nieprzyjemnym potraktowaniem.
Co mógłby zatem innego niż otoczenie wnieść dobry, pracujący zgodnie z etyką zawodową terapeuta? Otóż po pierwsze, terapeuta nie ma żadnego emocjonalnego interesu w relacjach z klientami prócz tego, by wiodło się jego klientowi coraz lepiej, by rozwijał swoje kompetencje, sięgał po zasoby i znajdywał nowe sposoby rozwiązywania problemów. Nie zamierza Go zatrzymać przy
sobie kosztem Jego rozwoju, nie planuje Go oczarować albo udręczyć czy wykorzystać. Po drugie, etyczny terapeuta jest dość dobrze zintegrowaną wewnętrznie osobą, z jasnymi, mocnymi granicami, by nie brać zachowań, reakcji „nieufnego i sprawdzającego” klienta osobiście, nie poczuje się dotknięty czy zraniony albo powstrzyma się od reakcji obronnej. Po trzecie wreszcie, terapeuta ma wrażliwość, wiedzę i umiejętności by większość reakcji klienta rozumieć w kontekście indywidualnej historii tej osoby i użyć tego doświadczenia dla dobra i rozwoju klienta. Taka postawa, akceptująca trudności klienta, każdą
Jego reakcję czy zachowanie wobec siebie i innych, empatyczna i wrażliwa na przeżycia tej osoby umożliwiają przełamanie, przerwanie błędnego koła Jego doświadczeń. Pojawia się szansa na zbudowanie pierwszej, dobrej relacji. Jedno pozytywne doświadczenie z drugim człowiekiem może zmienić „krajobraz” otoczenia, otworzyć możliwości budowania kolejnych, wartościowych i dobrych relacji z innymi ludźmi. I wreszcie wyjść z samotności.
Paweł Jezierski, mgr psychologii, psychoterapeuta
Jest w trakcie szkolenia terapeutycznego w Laboratorium Psychoedukacji – rekomendowanym przez Polskie
Towarzystwo Psychologiczne do uzyskania Certyfikatu. Prowadzi terapię dla osób z nerwicami i stanami lękowymi; dla tych, którzy nie rozumieją siebie, swoich zachowań i decyzji. Pomaga osobom niezadowolonym z siebie, ze swojego życia;
tym, którzy czują, że czegoś im brakuje, odczuwają pustkę, niedosyt. Dla wszystkich, którzy zastanawiają się nas swoimi relacjami i związkami.
Jest absolwentem Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej. W trakcie studiów ukończył moduł z Negocjacji i Mediacji
oraz Grup Zadaniowych. Staż Kliniczny odbył w Szpitalu Wojewódzkim w Łomży na Psychiatrycznym Oddziale Dziennym i w Poradni Zdrowia Psychicznego oraz w SNZOZ Lege Artis w Białymstoku. Pracował także w Szpitalu Psychiatrycznym w Choroszczy na Oddziale Psychiatrii Sądowej o Wzmocnionym Zabezpieczeniu. W obu przypadkach prowadził terapie indywidualną, grupową oraz zajęcia psychoedukacyjne.
Obecnie w Warszawie współpracuje z kilkoma ośrodkami prowadząc terapię indywidualną i grupową: m.in. Poradnią
Pedagogiczno-Psychologiczną nr 6, Szpitalu Nowowiejskim. Zaangażowany w powstającą Fundację Metanoia pomagającą pacjentom opuszczającym szpitale psychiatryczne w adaptacji do życia codziennego.
Joanna Kaczmarek, mgr socjologii, psychoterapeutka
Absolwentka socjologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, dyplom w Zakładzie Socjologii Rodziny. Ukończyła szkolenie z psychoterapii w Ośrodku INTRA w Warszawie oraz Kurs psychologii klinicznej PTP, jest w trakcie procesu certyfikacyjnego. Więcej informacji na www.pomoc-psycholog.pl/psychoterapeuci .